Khi nói về manga phần lớn chúng ta đều hiểu rằng đó… là một thể loại truyện được kể  bằng tranh với cấu trúc phân khung phức tạp từ 5 đến 8 khung truyện to nhỏ đan xen phức tạp trong một khổ giấy A4 hoặc A5.Tuy nhiên vẫn còn một thể loại truyện tranh đơn giản, dễ thương nhưng không kém phần hấp dẫn như truyện 4 khung tranh hay còn phổ biến hơn với cái tên Yonkoma (四コマ).

Trong bài viết này hãy cùng Manga Iskra tìm hiểu về cách mâng mangaka phân khung theo thể thức Yonkoma.  

Bao gồm 4 khung tranh đều đặn sắp xếp từ trên xuống dưới hoặc trái sang phải, Yonkoma cũng dần biến đổi với những hình thái và cách thức khác nhưng nhìn chung nó vẫn mang những đặc điểm của truyện tranh 4 ô, vì thế nó sẽ vẫn được gọi là truyện tranh 4 ô.

Yonkoma chưa bao giờ được coi là một lựa chọn hàng đầu để kể chuyện đối với phần lớn các họa sĩ truyện tranh Nhật Bản, nhưng… hiện tại đã khác!!!!

Những bộ manga phân khung Yonkoma nổi tiếng

1.TẠI SAO THÀNH XU HƯỚNG

Một otaku cao quý, hay một wibu lừng danh. Những tước vị đó chứng tỏ bạn ở một đẳng cấp rất cao trong thế giới manga! Việc đọc một cuốn manga định dạng phổ biến là điều dễ dàng với bạn.Vậy còn với các tầng lớp khác của xã hội thì sao? Phần lớn là sẽ bỏ cuộc! Xem anime hay chơi game dễ dàng hơn nhiều. Đọc manga xoắn não lắm!

Sự rối loạn cùng cực là một mô tả phù hợp trong trường hợp này! Đọc từ đâu? Trên dưới, trái phải? Thậm chí đọc hết nửa mấy chap truyện xong thì phát hiện ra mình đọc bị ngược. Và đó là những trường hợp cụ thể ta có thể thấy thôi chứ còn khi va vào một số bộ manga phức tạp thì nhiều tình huống éo le hơn mới xảy ra khiến cho việc trải nghiệm câu chuyện không còn được mạch lạc, trọn vẹn mà thay vào đó là sự bấn loạn và ngắt quãng.

Sự phân hoá trong lĩnh vực manga đã thế lại ngày càng trở nên sâu sắc khi người biết chữ! À nhầm người biết đọc manga ngày càng có nhu cầu thưởng thức những bộ manga phức tạp hơn, không còn là những cấu trúc khung truyện đơn giản, dễ hiểu như Doraemon nữa. Mà thay vào đó là hàng loạt ô thể hiện cận cảnh tay đấm, chân đá, ánh mắt sắc như dao, khuôn miệng gào rú, kèm vfx xuất chiêu xoắn xuýt, và cảnh địch thủ dính đòn văng ra khỏi khung truyện mà dân trong nghề gọi là phá khung, để tạo cảm giác phấn khích và sức mạnh của cú đấm. Khó rồi!! Sao mà hiểu ?

Và khối lượng nội dung hình ảnh trong mỗi trang truyện theo thời gian cũng dần trở lên chi tiết hơn, Nội dung câu chuyện nhiều hơn, những bong bóng hội thoại cũng dồn dập hơn, lẫn lộn vào các khung của nhau, đan xen, chằng chịt. Rồi còn các kiểu bong bóng hội thoại khác nhau để diễn tả những cung bậc cảm xúc khác nhau của hội thoại.

Thôi!! Đủ rồi! Vậy là đã có rất đông người đọc mới bị bỏ lại phía sau rồi. Vậy có cách nào giải quyết sự chênh lệch tri thức khủng khiếp đang diễn ra này không? Tất nhiên là có! Giải pháp anime ra đời cũng chính là để giải quyết vấn đề đó khi người xem anime không còn phải bối rối sắp xếp các ô trong đầu mà thưởng thức câu truyện theo kiểu frame by frame. Trải nghiệm câu chuyện đã trở lên dễ dàng hơn! Ngoài ra vẫn có những giải pháp khác đó là truyện tranh 4 ô đều nhau tăm tắp Yonkoma.

Đối với người đọc, cụ thể ở đây là người đọc mới có thể bắt đầu với việc đọc Yonkoma, sau khi đã quen dần với truyện tranh 4 ô thì sau đó là tìm đến những thử thách cao hơn, lúc này việc tiếp cận với truyện tranh định dạng phổ biến sẽ dễ dàng hơn với vô vàn đầu truyện hấp dẫn và sẵn có.

Lịch sử truyện tranh Nhật Bản bắt đầu từ 1947 với “tân đảo giấu vàng “ của Osamu Tezuka thì đến giờ đã là 77 năm. Tại sao lại là 1947 vì cho dù trước đó có manga hay không thì sau khi Osamu Tezuka vẽ và xuất bản bộ manga đầu tiên thì cũng là lúc nhật bản bắt đầu khởi động một con quái vật khổng lồ có tên “ngành công nghiệp truyện tranh” và đã mang về nguồn doanh thu khổng lồ cho đất nước này. 77 năm tích trữ mật hương đó các cậu.

Với người đọc đã quen với truyện tranh định dạng phổ biến thì trải nghiệm một tiết tấu khác lạ, tĩnh lặng hơn, tuyến tính hơn với truyện tranh 4 ô cũng sẽ rất thú vị đó. Việc trình diễn câu chuyện trong 4 ô truyện cũng mang đến thêm một giải pháp mới, cùng với định dạng truyện tranh phổ biến hay Webtoon. Yonkoma chắc chắn phù hợp với cách kể truyện tuyến tính thuần túy.

Những mangaka không cần quá quan tâm đến cách phân khung phức tạp như thế nào, hiệu quả thị giác mãn nhãn phấn khích đến đâu, họ đơn thuần chỉ để câu chuyện được diễn ra nhưng vẫn đủ hấp dẫn và cung cấp thông tin một cách khéo léo trong giới hạn kỹ thuật của Yonkoma. Giới hạn kỹ thuật đó vô tình lại chính là điểm mạnh khi giờ đây tác giả có thể tập trung nhiều hơn vào câu chuyện thay vì vật vã với việc phân khung phức tạp, từ đó khiến cho việc triển khai câu chuyện được diễn ra mạch lạc, nhanh gọn hơn.

2.ĐIỂM YẾU

Cái gì cũng có hai mặt và Yonkoma cũng thế! Sẽ không thể xây dựng một kịch bản kịch tính, hay hành động mãn nhãn về mặt hình ảnh, ý tớ ở đây là nó sẽ không hiệu quả bằng lối phân khung manga phổ biến mà chúng ta hay đọc.

Khi thiết lập những khung truyện theo thể thức Yonkoma là đều đều và lặp đi lặp lại dù cho các biến thể của nó đã thêm vào những khung truyện lớn hơn nhưng điều này cũng chỉ giúp cho Yonkoma bớt đơn điệu đi chút ít mà thôi.

Nếu bạn đang viết và vẽ một bộ truyện tranh hành động mạnh mẽ, có lẽ bạn cũng cần suy nghĩ lại vì Yonkoma sẽ không phát huy hết những hiệu quả như bạn mong muốn. Bởi thể thức này vốn phù hợp hơn với những thể loại kiểu như Slice of life, tâm lý tình cảm thiên về diễn biến tâm lý, hoặc adventure theo kiểu đi cảnh, khám phá nhẹ nhàng.

3.LỊCH SỬ CỦA YONKOMA

Tất cả những điều trên là những cảm nhận cá nhân của Lavie sau khi đọc manga và rút ra kinh nghiệm cho riêng mình để viết và vẽ những tác phẩm của mình một cách hiệu quả. Nếu bạn thấy bổ ích hãy lưu lại video này để khi cần có thể áp dụng và chém gió với bạn bè đồng thời để team của Manga Iskra có thêm động lực viết những bài viết mới nhé!

Còn bây giờ, trở về với một vài thông tinh lịch sử thú vị của Yonkoma.

Vào thời Edo, khi thiên hạ thái bình phú quý sinh ra nhiều nhu cầu thưởng thức rắc rối, khác với thời đại chiến quốc kéo dài trước đó các cuộc chiến tranh liên miên giữa các thế lực chỉ khiến con người quan tâm tới những gì thiết yếu nhất như cơm-áo-gạo-tiền.

Lúc này, thể loại tranh Ukiyo-E mô phỏng lại đời sống chốn phòng the của các nam nữ nhân chốn phồn hoa Edo cũng dần trở lên thịnh hành. Không biết điều này có góp phần thúc đẩy dân số và giúp Nhật Bản trở thành một trong những đất nước có mức tăng trưởng dân số một cách ngoạn mục hay không, nhất là suốt chiều dài lịch sử nhật bản, thì đây cũng là mức tăng trưởng dân số đột phá nhất, khi tăng từ khoảng 12tr lên 30tr người trong thời Edo.

Cùng thời kỳ này dân số Việt Nam là khoảng 5 đến 7tr người, nước Anh là khoảng 16tr người. Ngay lúc này một thiên tài mỹ thuật xuất hiện, hay còn gọi là “hoạ cuồng lão nhân” Katsushika Hokusai. Người được biết đến với bức tranh “sóng lừng” nổi tiếng khắp thế giới đã rất thành công với dòng tranh Shunga và Ukiyo-e ( Xuân hoạ và phù thế hoạ ), đã có những bước đi đầu tiên trong lịch sử ngành phân khung tranh!

Và phần còn lại là lịch sử.

Sự sống phức tạp đã có những bước tiến dài trong quá trình phân bào, từ đơn bào đến đa bào! À nhầm! Từ những khung tranh đơn lẻ giờ đây con người đã biết phân thành 4 ô để kể một đoạn nội dung liên hoàn và liền mạch, để giờ đây những mangaka vẫn đang miệt mài phân khung một cách say mê sau mỗi ô cửa không bao giờ tắt đèn của thành phố Tokyo.

Từ "sóng lừng" tới những Shunga và Ukiyo-e về cuộc sống phòng the cho đến Bocchi the Rock... giá trị của mỗi tác phẩm mang đến cho mỗi cá thể là khác nhau. Với bạn nó không là gì, nhưng có thể với người khác nó lại là cứu cánh. Có thể Bocchi đã đưa bạn tới những giấc ngủ ngon trong những đêm dài của thành phố, hay Ukiyoe và Shunga khiến bạn ái ngại đến ám ảnh và không muốn nhớ gì về nó. Hay như “sóng lừng” làm bạn thấy rung động mạnh mẽ trước sự hùng vĩ của thiên nhiên bởi sự đối nghịch của con sóng lớn và chiếc thuyền đánh cá nhỏ bé, thì bản thân manga đơn giản chỉ là một phương tiện ngôn ngữ dạng hình ảnh đã được tối ưu hóa, để truyền tải câu chuyện của tác giả tới thế giới.

Và thế giới tâm hồn của mỗi tác giả là khác nhau!

Từ chim lửa của Osamu Tezuka, tới Nausicaä of the Valley of the Wind hay Sousou No Frieren có lẽ không có từ ngữ hay giải thưởng hàn lâm danh giá nào, có thể vinh danh hết những động lực tích cực của những bộ manga này, lan tỏa tới cuộc sống của người trẻ đương đại. Và còn rất nhiều bộ manga chữa lành khác. Rõ ràng bây giờ chữa lành cũng dễ dàng mà! Hiiii

4.Tìm hiểu về Katsushika Hokusai

Hãy tìm hiểu thêm về Katsushika Hokusai, nếu bạn chưa xem bộ anime có tên Miss Hokusai, hoặc xem những bộ phim tài liệu nói về ông để xem các nhà nghiên cứu văn hóa nói gì:

┈ ⋞ 〈 Người hoạ sĩ vẽ tranh khắc gỗ, đã sáng tác khối lượng khổng lồ, với khoảng 30.000 tác phẩm trong suốt cuộc đời của mình, bạn sẽ thấy sự tỉ mỉ và những cống hiến đến hơi thở cuối cùng của người hoạ sĩ tài ba đã góp phần định hình ngành mỹ thuật-thiết kế của Nhật bản hiện đại. 〉 ⋟ ┈

Và chắc chắn đã ảnh hưởng rất nhiều tới những thiên tài mỹ thuật thế giới ví dụ như Vangogh. Soi đường cho những Genshin impack hay Star Rail của Trung Quốc, gây dựng tầm ảnh hưởng của ngành công nghiệp video-game Trung Quốc ra toàn cầu bằng phong cách mỹ thuật manga-anime, biến nó thành một định dạng ngôn ngữ-hình ảnh chung của nhân loại.

Và nếu Bocchi the Rock đã khiến bạn lôi cây đàn cũ kỹ của mình ra dạo một bản nhạc khiến cuộc sống của bạn tươi sáng hơn thì có thể bạn đã làm kinh động tới chú mèo đang ngủ trên mái nhà và ông bác hàng xóm đang tĩnh lặng nằm nghe gió thổi qua những tán lá của cây lộc vừng.

Hãy để lại bình luận và chia sẻ trải nghiệm nếu bạn đã đọc những bộ manga được vẽ với thể thức Yonkoma nha!!!

Tìm hiểu thêm trên Manga ISKRA🔻